Tay thoăn thoắt luồn từng cọng lục bình vào nhau để đan chiếc giỏ lục bình, bà Phạm Thị Tiếp, ở ấp 10, xã Vị Thắng, cho biết: “Từ khi đan mặt hàng thủ công mỹ nghệ này, cuộc sống gia đình được ổn định. Ban đầu làm chưa quen tay nên thao tác còn chậm, sau thời gian làm riết rồi quen tay. Bình quân mỗi ngày, tôi cũng đan được 3, 4 cái giỏ, tính ra mỗi tháng tôi cũng kiếm được trên 1 triệu đồng từ nghề này”. Gia đình bà Tiếp chỉ có 3 công ruộng, bà thì làm nội trợ, chồng bà thì lo ruộng nương nên thu nhập cũng không được bao nhiêu. Từ khi có nghề đan giỏ lục bình mà gia đình bà có thêm khoản tiền kha khá, để trang trải chi phí sinh hoạt.
Cây lục bình thường trôi lang thang trên các dòng sông, rồi tấp vào các dải đất ven sông hoặc quanh các cù lao. Cũng có khi cây lục bình lớn lên trong các mương vườn. Vào khoảng ba tháng tuổi, cây lục bình bước vào giai đoạn trưởng thành, thân cây đạt độ dài 60 cm. Đó chính là lúc thích hợp để thu hoạch cây lục bình. Người ta cắt cây lục bình sát gốc, vạt bỏ lá, rồi đem phơi ngoài nắng vài ba hôm cho lục bình héo khô, thế là thành cây nguyên liệu để đan các sản phẩm lục bình. Thật đơn giản.
Bản thân cây lục bình có nhiều tác dụng. Những đọt non thu hoạch được bán cho các nhà hàng để làm rau nhúng lẩu rất ngon. Khi đến nơi đây, chúng tôi được chiêu đãi món lẩu cá đồng nấu mẻ, ăn kèm nhiều loại rau, trong đó đọt lục bình là đắt hàng nhất. Khi thả vào nồi lẩu, đọt lục bình như hấp thụ hết vị ngon ngọt của nước dùng vào các ngăn xốp li ti trong thân, vừa ngậm vừa nhai, ăn hoài không chán.
Bên cạnh làm món ăn, lục bình được nuôi trồng thành những cánh đồng bạt ngàn trên sông để cung cấp vật liệu cho nghề đan lát. Những cây lục bình cao khoảng 50, 60 phân sẽ được thu hoạch rồi phơi khô. Sau đó, dưới bàn tay khéo léo của những người thợ, những chiếc giỏ lục bình ra đời với nhiều kiểu dáng khác nhau, tuỳ theo đơn đặt hàng của các Doanh nghiệp. Khung sản phẩm được làm từ các que sắt hàn lại với nhau, có bộ được sơn tĩnh điện, có bộ không. Bộ nào không sẽ được dán một lớp băng keo để chống gỉ sét.
Cho đến nay, có hai hình thức đan sản phẩm lục bình. Đó là đan thảm lục bình, hay còn gọi là đĩa lục bình, và đan khung. Kỹ thuật đan lục bình rất đơn giản. Có ba kiểu đan cơ bản. Kiểu thứ nhất là đan hạt gạo, hay còn gọi là đan mắt na, kiểu thứ hai là đan xương cá và kiểu thứ ba là đan rối, hay còn gọi là đan nhện. Mỗi kiểu đan thích hợp với mỗi loại sản phẩm khác nhau. Thí dụ như kiểu xương cá thường được ứng dụng để đan thảm, còn đan kệ để báo và tạp chí, người ta chỉ sử dụng kiểu đan hạt gạo. Riêng đối với các loại sản phẩm đan khung, người ta có thể đan theo kiểu hạt gạo hay đan rối đều được, trong đó, kiểu đan rối có vẻ đẹp hơn nhưng cũng khó thực hiện hơn.
Ngoài ra, trong nghệ thuật chế tác các sản phẩm lục bình, có một nguyên tắc căn bản, đó là không sơn màu, mà phải giữ nguyên màu tự nhiên của nó. Nếu muốn cho sản phẩm có màu sắc, người ta phải nhuộm cây nguyên liệu trước khi đan sản phẩm, giống như nhuộm cây lác trước khi dệt chiếu.
Sau khi đan xong, các sản phẩm sẽ được gom qua các đầu mối (thường là hợp tác xã tư nhân) rồi chuyển đến các nhà máy của Doanh nghiệp để xử lý. Tại đây, sản phẩm sẽ được phun nước để các sợi lục bình nở đều, lấp kín các chỗ hở lúc mới đan, nhìn rất đẹp. Công đoạn tiếp theo là hun trùng và phun sơn để sản phẩm trở nên bền đẹp theo thời gian. Các nước phát triển như Nhật, Hàn, Châu Âu rất chuộng các sản phẩm gần gũi với thiên nhiên như thế này.
Ông Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch UBND xã Vị Thắng, cho biết: “Nghề đan lục bình đã giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nhàn rỗi tại địa phương, giúp người dân có thêm thu nhập. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tạo điều kiện để nghề đan lục bình tiếp tục phát triển, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống cho bà con”.
Tổng hợp.
